Lovačko udruženje "Mika Brada"
Planinarsko društvo "Beljanica"

Podaci o ostalim udruženjima u izradi...

Lovačko udruženje "Mika Brada" Svilajnac

Područje Resave je od davnina bilo pogodno stanište za raznovrsnu divljač. U ovim krajevima je lovio Stefan Visoki, kao i knez Miloš. U Arhivu Srbije sačuvano je mnogo originalnih pisama koja se odnose na lov u Resavi u Miloševo doba.

U vremenskom razdoblju od 1890. do 1895. godine u Šumadiji niču prve lovačke organizacije. Jedno od tri prvoosnovana lovačka udruženja je kragujevačko. Na njihovu inicijativu, na zajedničkom Zboru u selu Brzanu osnovan je Savez lovačkih udruženja Kraljevine Srbije, gde su prisustvovali i lovci iz Svilajnca. Resavski lovci su još krajem XIX veka imali svoj klub, dok je udruženje lovaca Svilajnac dobio 13. jula 1901. godine. Nazvano je "Svilajnačko savezno lovačko udruženje" i imalo je 20 članova. U Savez lovačkih društava Srbije primljeno je 26. jula 1901. godine. Za osnivanje udruženja veliku zaslugu ima porodica apotekara Julija Draškocija, koji je bio i prvi predsednik.

Udruženje je po osnivanju bilo aktivno i radilo na lovačkim pitanjima, posebno na zaštiti divljači. Između dva svetska rata brojalo je oko 70 , a pred Drugi svetski rat već 95 članova.

Veoma plodnu i smišljenu aktivnost razvilo je posle oslobođenja. Među prvim društvima u Srbiji prihvatilo je ideju odgajanja fazana. Prve fazane uzelo je iz Rogota 1949. godine. Ulaganjem u proizvodnju i razmnožavanje podiglinuta je fazanerija i udruženje je bilo jedno od prvih koji su razvijali ekonomičnu lovnu privredu. Osnovan je lovni rezervat i lovište na desetine hiljada hektara, matičnjake i rasadnike sitne divljači - zečeva, fazana, jarebica. Osim toga u lovištu postoji i srneća divljač.

Za uspešan rad LU "Mika Brada" je 1972. godine dobilo odlikovano Zlatnim lovačkim ordenom od strane Izvršnog odbora Lovačkog saveza Srbije, a kasnije i Plaketom, Spomen plaketom i drugim priznanjima. Veliki broj lovaca je takođe dobio priznanja u vidu lovačkog ordenja različitog ranga. Četvorica članova udruženja su i višestruki prvaci Srbije u disciplini lovnog streljaštva. Od trinaest uzastopnih takmičenja, dvanaest puta su osvojili prvo mesto. U dosadašnjim nastupima za ekipu, ukupno su osvojili 140 pobedičkih medaqa i pehara.

Današnje ime udruženje je dobilo po Mihajlu Jovanoviću - poznatom lovcu koji je nekoliko godina svog života proveo u ovom kraju, 5. jula 1975. godine. Isto ime su gložanski lovci nadenuli 1954. godine svom udruženju.

Mihajlo Jovanović - Mika Brada je rođen u Nišu, a u Svilajnac je došao na početku Drugog svetskog rata gde je dobio mesto učitelja u svilajnačkoj osnovnoj školi. Nadimak "Mika Brada" je dobio za vreme života u Makedoniji, a svojim lovačkim podvizima je stekao status najvećeg lovca na Balkanu. Bio je poznat posebno kao vrstan lovac na medvede, a njegova umešnost se pročula čak do engleskog dvora odakle je, u znak poštovanja, na poklon dobio rasnog lovačkog psa.

Ubijen je 1944. godine na brdu Divostin kod Crkvenca.

Danas lovište "Resava" obuhvata deo teritorije opštine Svilajnac, i to katastarske opštine Svilajnac, Kušiljevo, Lukovica, Bobovo, Grabovac, Vrlane, Dublje, Crkvenac, Gložane, Bresje, Radošin, Vojska i Mačevac. Ukupna površina lovišta iznosi 22.471 hektar. Pod njivama je 14.323 hektara, šuma i šumsko zemljište zauzimaju 3.445 ha, voćnjaci i vinogradi 1.622, livade i pašnjaci 729, vode, bare i trstici 1.027 i ostalo 1.325 ha. Od ukupne površine lovišta, u privatnom posedu je 93%, a u društvenom svega 7%.

Obzirom na konfiguraciju terena i nadmorsku visinu - najniža tačka je 100 m, a najviša 350 m - lovište "Resava" pripada ravničarskom tipu. Prirodni uslovi koji vladaju u lovištu (reljefni, hidrografski, klimatski i biogeografski) su veoma povoljni. Sredinom lovišta prolazi reka Resava, a duž zapadne granice i Velika Morava. Većinu lovišta čini poljoprivredno zemljište zasejano svim žitaricama i krmnim biljem, voćnjacima, vinogradima, kao i brojnim vrstama drveća.

Od zaštićenih biljnih vrsta ima srna, zečeva, fazana, poljsih jarebica, jazavaca, kuna zlatica, kuna belica, ondatra, divljih golubova, grlica, gugutki, prepelica, divljih gusaka glogovnjača, divlja guska listasta, divljih pataka - gluvara, divljih pataka - krdža, sivih čaplji, barskih petlovana, barskih kokica, jastreba kokošara, gačaca, šumskih šljuka, šljuka žalara i drugih povremeno.

Trajno zaštićene vrste divljači su vidra, hermelin, lasica, šareni tvor, stepski tvor, sove, sokolovi, orlovi, jastrebovi, (osim jastreba kokošara), ronci, crna roda, bela roda, labudovi, čaplje (osim sive čaplje), divlje guske (osim glogovnjače), šljuke, detlići, ptice pevačice (osim sive vrane), svraka, kreja i druge koje stvarno žive ili se pojavljuju povremeno.

LU "Mika Brada" ima sopstvenu fazaneriju za proizvodnju fazanskih pilića kapaciteta 15.000 komada. Od lovnih, lovno-tehničkih i lovno-proizvodnih objekata LU ima 16 stabilnih čeka - osmatračnica, 32 čeke na drvetu, 37 hranilišta za srne, 37 solišta, 600 hranilišta za fazane i poljsku jarebicu, prihvatilišta za fazanske piliće 15, jednu fazaneriju i jedan lovački dom.

Lovačko udruženje se sastoji iz 15 lovačkih sekcija gde osim Svilajnca i Kušiljeva sa po dve, sve ostale katastarske opštine obuhvaćene lovištem imaju po jednu sekciju.

Izvor: Zorić G. (2005): "Lovačko udruženje MIKA BRADA 1901-2005", Svilajnac

Planinarsko društvo "Beljanica" Svilajnac

Tradicija planinarenja među Svilajnčanima počela je dolaskom apotekara Julija Draškocija u Svilajnac 1875. godine. Rodom sa Karpata, svoju zaljubljenost u prirodu spojio je sa omiljenom profesijom - farmacijom. Na obližnju planinu Beljanicu često je odlazio sa mnogobrojnim prijateljima na izlete, radi odmora, lova i proučavanja i prikupljanja lekovitog bilja.

Retko koja sportska aktivnost u našoj zemlji ima ovako dugu tradiciju. Interesovanje za planinarstvom u Svilajncu zaživelo je pre nego u drugim mestima Srbije. Inovator u brojnim oblastima i nastavnik u svilajnačkoj osnovnoj školi, Julije Draškoci je organizovao prve masovne pohode mladih na Beljanicu i okolinu. Najmasovniji petodnevni izlet na ovu planinu sa grupom od pedeset dečaka gimnazijalaca izveden je maja 1877. godine. Ova godina zajedno sa 1888., kada je organizovan izlet na Rtanj, označava začetak planinarskog pokreta ne samo u Resavi, već i u Srbiji.

Inženjer Jovana-Ivka Draškocija, sin Julija Draškocija, rođen je u Svilajncu i dvadesetih godina XX veka bio jedan od čelnika društvenog života u Resavi, a i šire. Nastavljajući planinarske i sportske aktivnosti svoga oca Julija, bio je prvi speleolog među planinarima. Odgajan uz stalne pohode na Beljanicu, počeo je istraživati pećine pa i danas jedna od njih po njemu nosi naziv.

Velika zasluga mu pripada za obnavljanje planinarstva u Resavi posle Drugog svetskog rata. Postao je prvi predsednik i pri planinarskom društvu osnovao Speleološku sekciju, što se smatra pionirskim začetkom istraživanja i ispitivanja pećina u Srbiji. Oko 60 godina Ivko je kontinuirano beležio prirodne karakteristike Gornje i Donje Resave. Njegova aktivnost zainteresovala je čak i stručnjake Geografskog instituta "Jovan Cvijić" u Beogradu. Napisao je stručni rad "Pećine, bezdani i potkapine izvorišta Resave" koji je od velikog značaja za nauku u Srbiji. Sažeto je opisao oko 86 pećina i planinskih masiva. Na Prvom jugoslovenskom kongresu speleologa u Postojni 1954. godine njegovo izlaganje na ovu temu privuklo je pažnju naučnika.

Planinarski dom "Suvaja" podignut je 1956. godine u potezu Lisine, na nekadašnjem imanju svilajnačkog apotekara, Viljema Draškocija, drugog sina Julijevog. Pre Drugog svetskog rata Viljem je na ovom delu podbeljanice izgradio valjaonicu sukna i zgrade za prebivalište  i potrebe onih koji se bave ovim unosnim zanatom. Ubrzo, po izgradnji valjaonice i zgrade, prostori kraj njih postali su mesto čestih okupljanja u vreme praznika i odmora. Valjaonicu i imanje oko nje svilajnačkim planinarima dali su na poklon Draškocijevi potomci.

U godinama posle Drugog svetskog rata Planinarsko društvo "Beljanica" je u svom domu svakog leta organizovala letovanje za svilajnačke mališane od kojih su mnogi zavoleli planinu i planinarski sport i postali aktivni planinari, a tu ljubav prenosili kasnije na svoje potomke. U interesu kvalitetnog rada sa mlađim zaljubljenicima u planinarstvo, pri Društvu je 28. oktobra 1976. godine osnovana Sekcija mladih planinara sa nazivom "Planinarsko-omladinska planinarska sekcija društva "Beljanica".

Aktivnosti društva su se odnosile na organizovanje letovanja za učenike iz škola sa područja opštine Svilajnac. Sekcija zajedno sa Društvom već godinama u vreme zimskih i letnjih raspusta organizuje na Beljanici Školu mladih planinara u kojoj zaljubljenici u planinarstvo stiču osnovna znanja i navike za bavljenje ovim sportom. PD "Beljanica" je u okviru svojih akcija sprovodila i organizovano branje lekovitih trava, pripreme o raspoznavanjju bilja, vremenu i načinu ubiranja, sušenja, čuvanja i korišćenja u pripremanju čajeva. Speleološka aktivnost je i dalje nastavljena: dublje u Resavsku pećinu prvi su zakoračili svilajnački planinari, predvođeni Svilajnčaninom - speleologom Ratkom Miloradovićem.

Po izgradnji doma članovi Društva ulagali su velike napore u preuređivanju starih prostorija za potrebe  boravka planinara (trpezarija, kuhinja, pekara) i osposobljavanje valjaonice da pokretom dinamo-mašine proizvodi struju. Dom planinara na Beljanici, jedan od prvih najuređenijih domova ove vrste u Srbiji posle Drugog svetskog rata, bio je domaćin planinarima iz svih krajeva bivših jugoslovenskih republika, pa i planinarima iz susednih zemelja (Italija, Austrije, Francuske, Rusije i Španije). Brojna preduzeća  opštine Svilajnac su pomogla osposobljavanju prostora namenjenog planinarima na Beljanici.

Svilajnački planinari su posećivali planine u Srbiji, nekadašnjoj Jugoslaviji, a i šire. Neki od najznačajnijih pohoda koje je izvela planinarsko-omladinska sekcija društva "Beljanica", su desetak masovnih pohoda na Triglav, zatim Stol - Karavanke, Kopaonik i druge planine, a stigli su čak i na vrhove Olimpa u Grčkoj i Grosglokner u Austriji.

Godine 2010. obeležena je stotridesetpetogodišnjica planinarskog pokreta među Svilajnčanima.

Planinarski dom "Suvaja" nalazi se nadomak hidro-kompleksa Lisine, na samom ulazu u kanjon Resave i Suvaje. Danas raspolaže sa 60 postelja, kuhinjom i trpezarijom i sopstvenom malom hidro-centralom na Resavi. Uz uređenje dela domskog prostora izgrađeno je i izletište i rekreacioni prostor (teren za basket) uz Resavu. Danas se koristi isključivo u svrhe PD "Beljanica".

Društvo "Beljanica" je već 32 godine organizator i domaćin prolećnih i jesenjih Susreta mladih planinara Srbije na Beljanici, kada se u domu "Suvaja" na trodnevno druženje okupljaju planinari iz raznih krajeva zemlje.

Izvor: Ugrinić R. i Rajković V. (1995): Svilajnčani u planinama i druženju. Planinarsko društvo "Beljanica", Svilajnac.